Noël Slangen - Home

Columns

Ambtenaren

Als ik in de Quick kom, word ik soms schitterend bediend, terwijl ik op andere momenten denk dat iemand die amper zijn veters kan knopen verantwoordelijk is voor mijn Giant. Je hebt dokters waarop je kunt rekenen, en je hebt prutsers die zich enkel kunnen verschuilen achter hun titel. En je hebt wc-madammen die denken dat ze een champignonkwekerij runnen en je hebt er die met zoveel liefde en enthousiasme hun toiletten proper houden dat je ze bij het buitengaan een medaille zou willen geven. Je hebt overal bekwame en onbekwame mensen. Dus ook in de overheid.

In alle groepen vind je bekwame mensen en onbekwame, gedrevenen en lamzakken. Niet meer en niet minder bij de ambtenaren. Ik wil bovendien aannemen dat voor 20 % van de ambtenaren de overheid fungeert als een bestemde beschutte werkplaats voor onbekwamen (niet mijn woordkeuze maar die van hoofdredacteur Luk Vanderkelen van Het Laatste Nieuws). Rest nog steeds 80 % die hun werk goed doen of - in nog veel meer gevallen - goed willen doen. Rijk word je daar bovendien niet van. Ik zag laatst een vrouwelijke ambtenaar op televisie die na 12 jaar dienst 40.000 BEF netto verdiende. En daarvoor moest ze dagelijks naar Brussel pendelen. Zelfs wie vragen heeft bij het verlammend effect van een vaste benoeming moet toegeven dat ze hiervoor wel een zware prijs betaalt. Opslag is daar geen onredelijke eis.

Dat betekent niet dat het niet beter zou kunnen. Modern management is inderdaad onvoldoende doorgedrongen in de overheid. Daarin verschilt die overheid trouwens niet van sommige andere grote ondernemingen. Managers zul je veel moeten betalen, want als je ze minder betaalt gaan ze gewoon iets anders doen. Men noemt dat vraag en aanbod. Maar dat betekent helaas nog niet dat die managers het ook goed zullen doen. Want wat voor obers, dokters, wc-madammen en alle andere mensen opgaat, gaat ook op voor managers : je hebt er goede en je hebt prutsers. Er is maar één probleem : managers kunnen beter dan wie ook verbergen wanneer ze prutsers zijn. Ingewikkelde theorieën, een goedzittend pak, de eerste grijze haren, op het juiste moment verstandig kijken en niemand merkt iets.
Als ik even mijn allerindividueelste expressie van mijn allerindividueelste mening mag geven : als Sabena in de shit zit, heeft dat niets te maken met onbekwame stewardessen, bagagepersoneel, piloten en ander personeel. Dan heeft dat alles te maken met een pléiade prutsende managers.

Ik ben ook ooit op een staatsdienst geweest waar niemand iets deed en waarvan niemand wist wat ze (niet) aan het doen waren. De ene las, de andere breide en nog wat verder zat iemand uit het raam te staren. De kafkaiaanse illustratie van het cliché. Maar wie verantwoordelijk is voor hetgeen dat goed gaat, is eveneens verantwoordelijk voor hetgeen dat fout gaat. Als die ambtenaren daar niets zitten te doen, is dat dus niet hun fout, maar die van de directeur die voor hen verantwoordelijk is. Misschien heeft die ook geen taak meer : verantwoordelijk voor het beheer van het stoommachinepark van de Belgische fietsfabrieken in Kongo of zo. Dan is zijn directeur-generaal verantwoordelijk. Als die op zijn beurt niet weet wat van hem verwacht wordt, is de minister verantwoordelijk. En als die niet weet waarmee hij bezig is, zijn we helaas allemaal verantwoordelijk.