Noël Slangen - Home

Columns

Vraag van Noël Slangen

Hallo Gerda,

Waartoe dient een school?

Wat hoort op school? Moet je dingen leren onthouden? Moet je verhalen leren vertellen? Verbanden leren leggen? Leren om dingen los te laten? Of net leren om dingen vast te houden? Moet je in groep leren werken? Of het net in je eentje leren redden? Ik hoor dat ons onderwijs tot het beste van de wereld behoort. Hoe meet men zoiets, vraag ik me dan af. Is men het überhaupt eens over wat een school behoort te zijn, Gerda?

Wat zit in jou, Gerda, waarvan je zegt dat het er niet in zou zitten zonder school? Mijn schoolloopbaan was niet echt een succes. Begrijp me niet verkeerd, scholing is levensnoodzakelijk. Maar wat mogen we verwachten? Oudere mensen verzuchten dat het onderwijs vroeger beter was. Dat kinderen toen nog opgevoed werden. En dat het nu allemaal zoveel makkelijker, vrijblijvender en vluchtiger geworden is. Maar dat soort uitspraken zijn ‘nostalgie’. ‘Schipper naast Mathilde’ was ook van legendarische kwaliteit, maar nu we het dankzij dvd bekijken, stellen we vast dat het niet echt om een Vlaamse Citizen Kane gaat. Met het onderwijs zal het wel hetzelfde zijn.

Nu een diploma middelbaar onderwijs geen betekenis meer heeft zonder hetgeen wat nadien komt, moeten wij misschien het systeem herbekijken. Met welke verwachtingen stuur jij je kinderen naar school, Gerda? Ik heb slechts twee wensen. De eerste is dat een school een omgeving is waar je als jonge persoon kan evolueren. Een plaats waar prikkels, ervaringen en inzichten aangereikt worden. Ik ken heel wat lagere en hogere scholen waar dit kan. Maar in ons middelbaar onderwijs ligt dat moeilijker. Zou het al niet helpen om leerkrachten meer verschillende vakken te laten geven, zodat ze onderlinge verbanden kunnen maken, zoals in het Freinet-onderwijs?

Daarnaast verwachten de meesten onder ons dat leerlingen op school voldoende kennis verzamelen om latere, meer bepalende opleidingen aan te kunnen. Met een middelbare opleiding alleen doe je niets. Dus gaat het er om de juiste kennis te verzamelen om die hogere opleiding aan te kunnen. Waarom laten we dan de leerling samen met zijn ouders niet zelf beslissen of ze een jaar in het middelbaar overdoen of niet? Je krijgt je cijfers en je beslist of je het verstandig vindt om naar het volgende jaar over te gaan of niet. Onzin, zullen velen denken, want leerlingen moeten gestuurd en desnoods bestraft worden. Maar is dat wel zo? Is het niet belangrijker dat leerlingen zo snel mogelijk leren om verantwoordelijkheid te nemen? Mogen we er niet van uit gaan dat een mens een verantwoordelijk wezen is dat zelf beslissingen kan nemen? Eigenlijk zegt een school van meet af aan dat zij in je plaats zullen denken. Alsof je in het leger zit of in een bedrijf uit de vorige eeuw. Zo van “laat het denken maar aan ons over” en “wij zullen wel bepalen of je iets betekent of niet”. De beste scholing is er een die lijkt op het leven. Diploma’s moeten uitgereikt worden wanneer men een vak of een kennispakket beheerst, niet op weg daar naartoe. De samenleving deelt nadien trouwens haar eigen diploma’s uit. Jij hebt er al heel wat mooie van die verzameld, Gerda.

Onlangs ontdekte ik overigens dat wie zijn studies stopzet na een korte wachtperiode kan gaan stempelen. Daar schrok ik wel van. Had ik dat geweten toen ik op mijn 17de de schooldeur definitief achter me dichttrok was ik misschien nooit zelfstandige geworden. Dan was er nooit sprake geweest van ‘verslanging’ en stond hier nu de brief van iemand anders?!

Tot ziens Gerda,

Noël